هشدار صندوق بین‌المللی پول درباره شوک نفتی جدید

روزنامه دنیای اقتصاد نوشت : صندوق بین‌المللی پول برای دومین بار طی ماه جاری میلا‌دی نسبت به بالا بودن بهای نفت و ایجاد یک شوک نفتی هشدار داد، هرچند این صندوق اعلام کرده است جای هیچگونه نگرانی جدی وجود ندارد. این نهاد بین‌المللی وضعیت کنونی بازار نفت را طی گزارشی در چهار قسمت جداگانه مورد بررسی قرار داده است.
صندوق بین‌المللی پول در بخش ابتدایی گزارش خود به نامطمئن بودن وضعیت تولید اشاره و اعلام کرد، در زمینه‌ افزایش تقاضاها، جهان در آستانه تغییر اساسی قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود که حجم تقاضاهای نفت به سرعت افزایش یابد، اما دورنمای تولید و عرضه این سوخت چندان مطمئن نیست. در این میان، اگرچه بهای بالای نفت -در صورت تداوم، می‌تواند سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش نفت را تقویت کند، اما مشکلات و موانع همچنان وجود دارند.
صندوق بین‌المللی پول همچنین به نامطمئن بودن واکنش اقتصاد جهانی به افزایش کوتاه مدت بهای نفت اشاره و آورده است:> اگر بهای بالای نفت به رکود اقتصادی می‌انجامد، تقاضا برای نفت کاهش خواهد یافت و قیمت‌ها نیز متعاقبا سقوط خواهند کرد که این مساله سرمایه‌گذاری در بخش نفت را غیرجذاب خواهد نمود.
با وجود این، IMF اطمینان داده است که حجم تقاضاهای نفتی افزایش خواهد یافت و از سوی دیگر اوپک نیز باید طی ۲۵ سال آینده حجم تولیدش را دو برابر کند که این امر نیازمند افزایش سرمایه‌گذاری بسیار در کشورهای عضو این سازمان است.
در ادامه‌ گزارش صندوق بین‌المللی پول آمده است:< میزان تقاضا برای دریافت نفت احتمالا به میزان ثابتی افزایش خواهد یافت که این امر لزوم سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش بالادست نفت را‌ که آژانس انرژی بین‌المللی میزان آن را ۹۰ میلیارد دلار در سال اعلام کرده است، پررنگ‌تر می‌نماید.
IMF همچنین آورده است:< آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است که میزان تقاضاهای نفتی تا سال ۲۰۳۰ روزانه ۳۸‌میلیون بشکه افزایش خواهد یافت، اگرچه در این خصوص شاید کمی جای بحث وجود داشته باشد. این در حالی است که حجم تولید نفت کشورهای غیر عضو اوپک در این مدت زمانی تنها ۷‌میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت و این امر گویای آن است که تا آن زمان میزان تقاضاها برای نفت اوپک دو برابر افزایش خواهد یافت.
صندوق بین‌المللی پول در بخش دیگری از گزارش خود به این مساله اشاره دارد که حجم تولید نفت کنونی اوپک پاسخگوی میزان تقاضاها نیست.
این صندوق در گزارش خود آورده است:
صندوق بین‌المللی پول بالا بودن بهای نفت را علت اصلی حجم پایین تولید نفت نمی‌داند، بلکه بر این عقیده است که سرمایه‌گذاری ناکافی در بخش تولید علت اصلی افزایش بهای نفت و عدم ثبات در بازار است. در حال حاضر ممکن است ظرفیت مازاد تولید اوپک حدود ۵۰۰ هزار تا ۷۵۰ هزار بشکه در روز باشد.
این نهاد بین‌المللی در ادامه‌‌ گزارش به این نکته اشاره دارد که حجم تولید کشورهای غیر عضو اوپک طی ۲۵ سال آینده، به ویژه در سال ۲۰۱۰ روند نزولی خواهد داشت، که این امر هزینه استخراج نفت را برای این کشورها، به ویژه روسیه، آمریکا و نروژ، افزایش خواهد داد. آنها مجبور خواهند شد تا در جست‌وجوی نفت، به مناطق بسیار دورافتاده و دشوارتری بروند.
در گزارش صندوق بین‌المللی پول آمده است:
صندوق بین‌المللی پول در ادامه گزارش جامع خود به بحث افزایش بهای نفت به مرز ۱۲۰ دلار در بشکه می‌پردازد. به عقیده‌ این نهاد بین‌المللی، اقتصادهای کلان دنیا می‌توانند در هنگام بالا بودن بهای نفت از ۵۰ دلار نیز به رشد اقتصادی ثابت خود ادامه دهند. اما در صورتیکه بهای نفت به ۸۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد این اقتصادهای کلان در زمینه رشد تولید ناخالص داخلی با ۸/۰درصد کاهش مواجه خواهند شد.
زمانی که بهای نفت به ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد، یعنی همان میزانی که از سوی بانک سرمایه‌گذاری ‌گلدمن پیش‌بینی شده است، اقتصادهای کلان دنیا از مشکلات وحشتناک مالی، تورم چشمگیر و نرخ بهره‌ بسیار بالا رنج خواهند برد. در آن صورت، برای مثال در شاخص بهای مصرف کننده در آمریکا نرخ تورم در سال نخست به ۵درصد افزایش خواهد یافت و رشد تولید ناخالص داخلی تا ۳/۲ درصد کاهش خواهد یافت.
صندوق بین‌المللی پول همچنین بر این باور است که ذخایر تثبیت شده‌ نفت بر خلاف آنچه تاکنون اظهار شده است تا بیش از ۵۰ سال آینده دوام نخواهد داشت و این میزان ذخایر نفتی تنها برای تامین
۴۰ سال تقاضای نفتی جهان کافی خواهد بود.
IMF در بخش دیگری از گزارش خود شفافیت آماری در بخش نفت را خواستار شد و از کشورها درخواست کرد تا به منظور تعیین دقیق ذخایر جهانی نفت و موقعیت آنها آمارهای صحیحی را ارایه دهند. در ادامه این گزارش، ضمن اشاره به نبود شفافیت آماری در کشورهای غیر عضو سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی، از اوپک خواسته شده تا اجازه دهد ذخایر نفتی‌اش به درستی مورد بررسی قرار گیرند. این برای چندمین سال است که از اوپک خواسته شده تا در خصوص ذخائر نفتی‌اش آمار درستی را ارائه دهد و در این مدت اوپک همواره تحت فشار بوده است تا برای کشورهای جهان آشکار سازد چه میزان نفت در ذخایر خود دارد.
در همین حال تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که با توجه به نبود شفافیت آماری، گزارش‌های صندوق بین‌المللی پول نمی‌تواند چندان قابل اعتماد باشد. چراکه در اصل این نهاد آمار دقیقی دریافت نمی‌کند تا گزارش قابل اطمینانی منتشر کند.
صندوق بین‌المللی پول در ادامه آورده است: < تا سال ۲۰۱۰ میزان تقاضای جهانی برای نفت اوپک به ۳۲ میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت که این امر نشان دهنده‌ افزایش ۳ میلیون بشکه‌ای آن است. اما آیا با توجه به نبود عدم اطمینان از میزان دقیق ذخایر نفتی اوپک، این سازمان قادر خواهد تا آن زمان تقاضای نفتی جهان را تامین کند؟