تدابیر نظارتی 19 گانه وزارت بازرگانی در بازار سیمان

وزارت بازرگانی با تهیه گزارشی جامع از روند تولید و توزیع سیمان در ایران، ضمن
اعلام قرار گرفتن ایران در رتبه بالاترین ظرفیت تولید سیمان در خاورمیانه و رتبه
پانزدهم دنیا از این حیث، از تدابیر نظارتی و کنترلی 19 گانه صورت گرفته توسط این
وزارت‌خانه پس از لغو مصوبه نهم مهرماه سال 84 دولت و ورود مجدد سیمان به سبد
حمایتی تاکنون خبر داده است.

به گزارش خبرنگار اقتصادی"مهر"، این وزارتخانه در این گزارش جامع تصریح کرده است:
در حال حاضر ایران با ظرفیت بیش از 5/35 میلیون تن سیمان (ظرفیت قابل اتکا در سال
1385 با در نظر گرفتن 4/1 میلیون تن پیش بینی توقف تولید و 08/1 میلیون تن عدم
دسترسی به تولید واحد بوهروک یزد 20/33 میلیون تن می باشد) در سال دارای بالاترین
ظرفیت تولید سیمان در خاورمیانه است و از نظر رده بندی جهانی نیز در رتبه 15 به
لحاظ تولید قرار دارد و 9/1 درصد تولید جهانی سیمان را به خود اختصاص داده است.

تعداد واحدهای تولید کننده سیمان خاکستری در کشور به 40 واحد می رسد که روزانه بیش
از 100 هزار تن سیمان تولید می کنند (به استفناء 43 طرح جدید، بهینه سازی و توسعه
که گشایش اعتبار آنها بعد از سال 82 از محل صندوق ذخیره ارزی انجام شده است).

براساس این گزارش، حدود 28 پروژه در مرحله نصب یا گشایش اعتبار هستند که ظرفیت
تولید کشور را در حدود 100 هزار تن در روز افزایش خواهند داد.

در این گزارش آمده است: از طرح‌های فوق الذکر موارد بهینه سازی سفید نیریز، بهینه
سازی ارومیه، بهینه سازی هگمتان، بهینه سازی قائن و طرح‌های جدید فارس نو، قشم و
کویر کاشان جمعا با ظرفیت تولید روزانه 7800 تن انواع سیمان خاکستری و سفید به بهره
برداری رسیده اند.

گزارش وزارت بازرگانی حاکی است: تعداد نیروهای انسانی شاغل به طور مستقیم در
واحدهای تولیدی فوق الذکر 18 هزار نفراست که با توجه به اینکه به ازاء هر شغل
مستقیم ایجاد شده در صنعت سیمان حدود 15 شاغل به صورت غیر مستقیم ایجاد خواهد شد بر
این مبنا 271 هزار نفر به صورت غیر مستقیم در ارتباط با تولید فعلی صنعت سیمان
مشغول بکار هستند.

مصرف سرانه سیمان در کشور از حدود 30 کیلوگرم در سال 1342 به حدود 481 کیلوگرم در
سال 1384 افزایش یافته است که بیانگر 16 برابر شدن مصرف ظرف 42 سال گذشته است.

این گزارش وزارت بازرگانی می افزاید: موارد فوق تا حدودی ابعاد تقاضا و مصرف آینده
سیمان در کشور را مشخص می سازد و این موضوع مبین آن است که در 10 سال آینده مصرف
سرانه سیمان کشور می تواند حداقل تا دو برابر سرانه فعلی افزایش یابد.

به گزارش مهر، بر اساس میزان مصرف سیمان در سال‌های گذشته نرخ رشد مصرف سیمان در
کشور 7 درصد محاسبه شده است. همچنین با در نظر گرفتن نرخ رشد مزبور میزان سیمان
مورد نیاز کشور در سال 1390 در حدود 6/44 میلیون تن و در سال 1400 در حدود 2/72
میلیون تن خواهد بود.

بر اساس آخرین اطلاعات ماخوذه از واحدهای تولید کننده سیمان در سال 84، مجموع سیمان
تولیدی برابر 5/32 میلیون تن با یک درصد رشد نسبت به سال 83 (1/32 میلیون تن )،
توزیع داخلی 7/30 میلیون تن با 4/1 درصد رشد نسبت به سال 83 (5/30 میلیون تن)،
میزان صادرات 8/1 میلیون تن که در مقایسه با سال قبل یک درصد کاهش داشته است.

همچنین مجموعه سیمان و کلینکر وارداتی از ابتدای طرح جامع سیمان تا پایان سال 1384
برابر 998 هزار تن (692 هزار تن کلینکرو 306 هزار تن سیمان) می باشد که 5/66 درصد
از کل برنامه اعلامی جهت واردات تحقق یافته است.

به گزارش مهر، در گزارش وزارت بازرگانی آمده است: با توجه به مصرف 85/30 میلیون تنی
سیمان در سال گذشته و از سویی در نظر گرفتن رشد متوسط 7 درصدی طی سنوات اخیر میزان
مصرف سیمان در سال‌جاری 33 میلیون تن پیش بینی می شود.

براساس این گزارش، با توجه به پذیرش مسئولیت تنظیم بازار سیمان در نیمه اول سال
1384 از سوی وزارت صنایع و معادن و صدور دستورالعمل جدید تنظیم و توزیع بازار سیمان
مبنی بر واگذاری کلیه وظایف به کارخانجات سیمان و مسائل و مشکلات (نوسانات) ایجاد
شده در بازار سیمان (کمبود، گرانی، جابجایی سهمیه ها، تخلفات صورت پذیرفته ،
نارضایتی مردم و …) و در این راستا مکاتبه با سازمان بازرگانی استان‌ها مبنی بر
حضور فعال و مستمر در سطح بازار برای جلوگیری از تخلفات احتمالی، برخورد با متخلفین
و حفظ جایگاه و ارتقاء سطح فعالیت های بازرسی و نظارت در این بخش و اعمال کنترل ها
و نظارت های لازم همچون سال‌های گذشته و تلاش در جهت رفع و پرهیز از شائبه کم کاری
وزارت بازرگانی و تعطیلی بخش‌های نظارتی صورت پذیرفت و موارد زیر توسط این
وزارتخانه در دستور کار قرار گرفت.

به گزارش مهر، نخست آنکه پیگیری اخذ آخرین ضوابط تعیین نرخ تعادلی، ضوابط نظام
توزیع برای بررسی (تحلیل) نقاط ضعف دستورالعمل و مشکلات آن و انعکاس پیشنهادها به
مراجع ذیصلاح که متاسفانه علیرغم پیگیری ها و مکاتبات انجام شده با ستاد وزارت
صنایع و معادن نتیجه ای حاصل نشده است.

دوم، با سازمان بازرگانی استان‌ها پیرو مکاتبات قبلی مبتنی بر تاکید بر وظایف مسبوق
و انعکاس مسائل و مشکلات بازار سیمان استان و ارائه گزارش از وضعیت سیمان استان
به‌طور مرتب و نوبه ای و عنداللزوم انجام اقداما ت قانونی در مواجهه با تخلفات
مکاتبات صورت گرفته است.

سوم، استان‌هایی که بازار آنها بحرانی است (8 استان)، شناسایی و هماهنگی لازم برای
ساماندهی و اعزام تیم های بازرسی به این استان‌ها(قم ، همدان، اصفهان، چهارمحال و
بختیاری ، گلستان ، مازندران و فارس) با هدف بررسی نوسانات بازار سیمان و موانع و
محدودیت های موجود و تلاش در جهت تحرک بیشتر به منظور کنترل و نظارت مورد نیاز و
برگزاری جلسات با مراجع و مسئولان استانی و ارائه گزارش به مراجعه مربوطه انجام شده
است.

چهارم، برگزاری طرح نظارتی ویژه سیمان و تهیه و تدوین دستورالعمل طرح و نحوه اجرای
آن در سطح کشور به منظور کنترل و نظارت بر بازار سیمان و برخورد با متخلفین سیمان
در بخش های مختلف در قالب برنامه های سازمان یافته پیگیری شده است.

ششم، برگزاری طرح نظارتی به‌صورت کاملا ویژه در استان‌های مازندران ، قم، مرکزی،
یزد، قزوین ، زنجان، بوشهر، خوزستان در مورخ 10/5/84 لغایت 25/5/84 علاوه بر طرح
ذکر شده با اهداف نظارت بر تولید و توزیع سیمان،نظارت بر عملکرد بخش حمل و نقل
(بررسی بارنامه های صادرهف ممهور نمودن ظهربارنامه )،نظارت بر رعایت سودهای قانونی،
نظارت بر عملکرد واحدهای تولیدی در قبال شیوه توزیع داخل و صادرات مطابق قوانین،
کنترل رعایت قیمت سیمان در تیپهای مختلف طبق ضوابط، بررسی رعایت پرداخت سود مشارکت
با توجه به خواب سرمایه مصرف کنندگان نزد واحدهای تولید کننده، نظارت بر سهمیه های
دریافتی توسط تعاونی ها و نحوه توزیع بین اعضاء و برخورد قاطع با دلالان و واسطه
های غیر مجاز دنبال شده است.

ششم، ارتباط مداوم و مستمر با استان‌های سراسر کشور و انجام مذاکرات تلفنی علاوه بر
ماموریت‌های ذکر شده و اخذ و احصاء مشکلات بازار سیمان استان‌ها و بررسی و تحلیل و
انعکاس موارد و مشکلات به مراجع ذیصلاح از جمله وزارت صنایع و معادن.

هفتم، اخذ اطلاعات مربوط به تغییرات قیمت بازار آزاد در استانهای کشور و تهیه
گزارش‌های تحلیلی و اطلاع رسانی به مراجع ذیصلاح.

به گزارش مهر، در گزارش وزارت بازرگانی تاکید شده است: با عنایت به استمرار عدم
تعادل در حوزه تنظیم بازار محصول سیمان از ابتدای دهه 80 تاکنون و انجام اقدامات
نظارتی و کنترلی به‌واسطه کنترل بازار و به حداقل رساندن تنش موجود در بازار، رعایت
حقوق مصرف کنندگان و تولید کنندگان و رسالت سازمانی و علاوه بر آن تاکید دولت به
منظور ساماندهی و تنظیم بازار این محصول (لغو مصوبه هیئت وزیران طی تصویب نامه
شماره 38760 /ت 33907 ه مورخ 9/7/1384) و ورود مجدد سیمان به سبد حمایتی مسئولیت
های تنظیم بازار این محصول به وزارت بازرگانی محول گردید و در این راستا تشدید
اقدامات کنترلی و نظارتی با به‌کارگیری حداکثر توان سازمان‌های مسئول و ذیربط در
دستور کار قرار گرفت که در ذیل به اهم اقدامات و فعالیت های صورت پذیرفته اشاره می
گردد.

1- نظارت بر تولید و توزیع سیمان.

2- نظارت بر عملکرد حمل و نقل سیمان از طریق بارنامه های صادره،صورتحسابهای شرکت
های سیمان، کنترل نشانی و مشخصات (دریافت کنندگان)

3- نظارت بر رعایت سودهای عمده و خرده فروشی و نرخ فروش سیمان.

4- نظارت بر عملکرد واحدهای تولیدی در خصوص برنامه توزیع و سایر ضوابط و دستورالعمل
های اعلام شده .

5- نظارت بر میزان جذب و مصرف سهمیه سیمان دریافتی در بخش های مختلف به ویژه
طرح‌های عمرانی ، صنایع سیمان بر و مردمی.

6- نظارت بر عملکرد تعاونی های توزیع و سایر سازمان‌ها و شرکت های توزیع کننده.

7- برخورد موثر و کارا با متخلفین ودلالان غیر مجاز در تمامی بخش (تولید، توزیع،
حمل و نقل و…).

8- رسیدگی به پرونده های متشکله با اولویت ویژه در هیئت های رسیدگی به تخلفات صنفی
وشعب تعریزات حکومتی.

9- استقرار درمراکز اصلی توزیع وعرضه کالا در بخش مردمی سیمان.

10- جلب مشارکت های مردمی واستفاده از توان ناظرین افتخاری و ارگان های ذیربط.

11- نظارت بر جلوگیری از صادرات بی رویه سیمان.

12- بررسی روند فعالیت طرح های تولید سیمان (گزارش روند پیشرفت فیزیکی و سایر
عوامل،مشکلات و موارد مربوطه).

13- مانیتورینگ قیمت روزانه سیمان.

14- هماهنگی با وزارت کشور درخصوص همکاری استاندار‌ی‌ها با سازمان های بازرگانی
استان‌ها جهت تسریع در رسیدن اهداف مشترک مورد نظر.

15- هماهنگی با سازمان تعزیرات حکومتی در راستای بررسی سریع پرونده های مربوط به
سیمان.

16- برخورد لازم با تخلفات (گران فروشی، عدم صدور فاکتور، تقلب و … واحدهای
صنفی).

بنا بر این گزارش وزارت بازرگانی، در این راستا در مجموع تعداد 25519 بازرسی صورت
پذیرفته که درنهایت تعداد 1156 پرونده تخلف در موارد فوق الذکر تهیه و از این تعداد
1052 پرونده در هیئت های رسیدگی به تخلفات صنفی مورد رسیدگی قرار گرفته است.

همچنین تعداد 103 پرونده نیز به سازمان تعزیرات حکومتی استان‌ها مربوطه ارسال شده
است. مجموع کل تخلف صورت پذیرفته برابر 1290299 تن به ارزش 7318684899 ریال است.

17- استقرار بازرسین مقیم در واحدهای تولیدی سیمان به منظور نظارت بر عملکرد توزیع
وحمل و نقل و انعکاس اطلاعات مربوط به روند تولید و توزیع سیمان به سازمان حمایت
مصرف کنندگان و تولید کنندگان در این خصوص بیش از 40 بازرس مقیم در واحدهای تولیدی
سیمان مستقر گردیده اند که بعضا به واسطه بارگیری سیمان خارج از محدوده ساعت کاری
بازرسان تا نیمه های شب به فعالیت درمراکز مذکور می پردازند.

18- تهیه گزاش های دوره ای در رابطه با آخرین وضعیت کمبود و گرانی وسایر موارد
مربوط به این محصول (گزارش های روزانه مربوط به نوسانات قیمت، تولید، توزیع واحدهای
تولیدی، کمبود و گرانی و توقفات مربوط به واحدهای تولیدی /گزارش تحلیلی و غیره).

19- یکپارچه سازی فرآیند توزیع سیمان.

19-1- تعیین سهمیه بخش مردمی از واحدهای تولید و سیاست گذاری
19-2- اعلام ارسال محموله، اعلام وصول محموله به اتحادیه های تعاونی
19-3- حسابداری موجودی عاملین و تایید اعلام وصول در شبکه توسط اتحادیه های تعاونی
19-4- اخذ مدرک توسط عاملین توزیع منتخب
19-5- بررسی مدارک با حضور بازرس مقیم و صدور دستور تحویل
19-6- تحویل کالا توسط عاملین توزیع
19-7- نظارت بر بازرسی (این موضوع دراکثر موارد مورد اشاره فوق مستتر می باشد).

در ادامه این گزارش آمده است: در ادامه آخرین وضعیت قیمت های بازار آزاد انواع
محصولات سیمان خاکستری وهمچنین روند قیمت های مذکور از ابتدای سال جاری در مقایسه
با مدت مشابه سال قبل تا مورخ 15/6/1385 آورده شده که بر این اساس قیمت بازار آزاد
سیمان خاکستری تیپ یک فله، پاکتی، تیپ دو فله و پاکتی در تاریخ فوق نسبت به
15/1/1385 ترتیب 11، 12، 12و 14 درصد افزایش داشته که در مقایسه با مدت مشابه سال
1384 به ترتیب 31، 26، 23 و 27 درصد کاهش داشته است.

گزارش وزارت بازرگانی حاکیست، روند نسبی ثابت قیمت انواع سیمان و حتی کاهش افزایش
قیمت کلیه محصولات سیمانی درمقایسه با دوره گذشته (نرخ برخی از انواع سیمان درمقطع
کنونی نسبت به سال قبل کمتر می باشد) در سطح بازار آزاد حاکی از برنامه ریزی اصولی
وعملکرد مناسب وزارت بازرگانی درتامین، توزیع، تنظیم، کنترل و نظارت کارآمد بر
وضعیت بازار سیمان از زمان واگذاری این مسئولیت به وزارت متبوع است.